Bir düşününün en son ne zaman sadece "hayır" demek istediğiniz için bir teklifi reddettiniz? Yoksa yine zihninizde onlarca geçerli bahane üretip, karşı tarafı ikna etmeye çalışırken mi buldunuz kendinizi?
Bir psikolog olarak seanslarımda en çok duyduğum cümlelerden biri şudur: "Başkalarını kırmamak için kendimi yoruyorum." Bu cümlenin altında çoğu zaman sevilmeme korkusu ve yalnız kalma endişesi gibi son derece insani duygular yatar. İnsan, kabul görmek ister; dışlanmaktan kaçınır. Ancak bu çaba, çoğu zaman kişinin kendisini geri plana atmasıyla sonuçlanır.
Çocukluktan itibaren pek çoğumuz, uyumlu olmanın, fedakâr olmanın ve idare etmenin erdem olarak görüldüğü bir kültürel iklimde büyüdük. Birçok ailede büyüklerin sözünü kesmemek, isteneni yapmak ve beklentileri karşılamak öğütlenirken; zamanla bu tutumlar içselleşebiliyor ve yetişkinlikte kendi ihtiyaçlarımızla başkalarının beklentileri arasında sıkışmış hissetmemize yol açabiliyor. Ancak başkalarına verdiğimiz her zoraki "evet", ruhumuzun derinliklerinde kendimize attığımız bir "hayır"dır.
Sınırlar, Aramıza Çekilen Duvarlar Değil, Bağlantı Noktalarıdır
Çoğu zaman "hayır" demenin soğuk ve itici bir davranış olduğunu düşünürüz. Oysa hayır diyebilmek bir kabalık değil, bir beceridir. Psikolojide buna sağlıklı sınır koyma diyoruz.
Sınırlar; kim olduğumuzu, nerede başlayıp nerede bittiğimizi belirler. Sınırı olmayan bir ilişkide kişi zamanla tükenir, öfkelenir ve çoğu zaman bu duyguların nedenini bile tam olarak anlayamaz. Bu nedenle sınırlar ilişkileri zayıflatmaz; aksine daha dürüst ve gerçek bir bağ kurulmasına alan açar.
Kendine Karşı Nazik Olmak
Eğer hayır demekte zorlanıyorsanız, kendinize şu soruları sormanızı isterim:
• "Şu an buna evet derken, kendi enerjimden mi ödün veriyorum?"
• "Karşımdakini kırmaktan mı korkuyorum, yoksa onun hakkımdaki düşüncelerinin değişmesinden mi?"
İçinden gelmeyerek söylenen her “evet”, bir süre sonra gizli bir öfkeye dönüşür. Bu öfke ya pasif şekilde ilişkiye sızar ya da bir gün hiç beklenmedik bir anda patlar. İşte tam da bu yüzden, hayır demek ilişkileri zayıflatmaz; aksine daha dürüst ve gerçek kılar.
Hayır diyebilmek aynı zamanda kişinin özsaygısıyla yakından ilişkilidir.
Kendi ihtiyaçlarını fark eden, sınırlarının bilincinde olan bir birey; başkalarının taleplerini değerlendirir ve gerçekten yapabileceği, yapmak istediği noktalarda evet der. Bu, bencillik değil; duygusal olgunluktur.
Küçük Adımlarla Başlayın
• Açıklama yapmak zorunda olmadığınızı kendinize hatırlatın.
• Net ama sakin bir dil kullanın.
• Suçluluk duygusu geldiğinde bunun öğrenilmiş bir duygu olabileceğini fark edin.
Unutmayın, her hayır aslında bir şeye evet demektir. Kendinize, ruh sağlığınıza, zamanınıza ve sınırlarınıza… Belki de bu hafta kendimize şu soruyu sormak iyi bir başlangıç olur: “Gerçekten istediğim için mi evet diyorum, yoksa hayır demekten korktuğum için mi?”
